به گزارش ردکارپت فیلم: کتاب «پیکره ناپیدای سینما» به کوشش کاظم نظری به تازگی توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب، با تمرکز بر ساختار صنفی سینمای ایران، می کوشد تصویری روشن‌تر از وضعیت موجود، ظرفیت‌ها، کاستی‌ها و امکان های پیش روی اصناف سینمایی ارائه دهد. این کتاب تلاش دارد با اتکا به داده‌های میدانی، مصاحبه ها و تحلیل‌های نظری، مسئله اصناف سینمایی را در بستری گسترده‌تر بررسی کند. ما در خبرگزاری مهر سعی داریم با اتکا به مبانی این کتاب با اعضای صنوف سینمایی گفتگو و درباره چالش‌ها و بایدها و نبایدهای صنف در ایران صحبت کنیم.
گفتگو با حمیدرضا آشتیانی‌پور عضو هیئت مدیره انجمن گویندگان و سرپرستان گفتار فیلم (دوبلاژ ایران) اولین بخش از این سلسله مصاحبه‌ها است که در ادامه می‌خوانید:
حمیدرضا آشتیانی‌پور در گفتگو با خبرنگار مهر درباره بزرگ‌ترین چالش صنف دوبله در شرایط کنونی گفت: شرایط کلی کشور و بحران‌هایی که در بخش‌های مختلف وجود دارد، طبیعتاً بر فعالیتهای صنفی نیز تأثیر گذاشته است. در این میان، نوعی نابسامانی در سیاستگذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های حاکمیتی طی حدود یک دهه گذشته، مشکلاتی را برای صنف دوبله ایجاد کرده که آثار آن اکنون بیش از گذشته نمایان شده است.
پلتفرم‌های نمایش خانگی حقوق صنفی فعالان دوبله را رعایت نمی‌کنند
وی افزود: یکی از مهم‌ترین این مشکلات، حضور شبکه‌های متعدد عرضه و نمایش فیلم و سریال، به‌ویژه پلتفرم‌های نمایش خانگی است. متأسفانه این مجموعه‌ها، با وجود حجم قابل‌توجه فعالیت و استفاده گسترده از ظرفیت دوبله، حقوق صنفی فعالان این حوزه را رعایت نمی‌کنند.
این گوینده اظهار کرد: این پلتفرم‌ها به دلیل برخورداری از منابع مالی، توانسته‌اند مناسباتی را در این حوزه شکل دهند که نتایج نامطلوبی برای صنف دوبله، به‌ویژه حرفه گویندگی فیلم، به همراه داشته است. اگرچه حجم فعالیت‌هایی که این مجموعه‌ها وارد عرصه دوبله کرده‌اند قابل‌توجه است اما روش‌های نامناسبی که در پیش گرفته‌اند و بی‌توجهی به تشکل‌های صنفی و حقوق افرادی که سال‌ها در این حرفه فعالیت کرده‌اند، مشکلات متعددی به وجود آورده است. در واقع، برخی از این مجموعه‌ها از طریق واسطه‌ها، دلالان و افراد مرتبط با خود، چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، مناسبات مالی نامناسبی را شکل داده‌اند که با شأن و جایگاه حرفه‌ای هنرمندان دوبله همخوانی ندارد.
مناسبات مالی نادرست و افت کیفیت دوبله
وی ادامه داد: از سوی دیگر، فعالان دوبله از نظر معیشتی وابستگی زیادی به این فعالیت‌ها دارند و مجموعه‌هایی که منابع مالی و امکان تأمین کار را در اختیار دارند، نقش مهمی در ادامه فعالیت حرفه‌ای آنها ایفا می‌کنند. بنابراین اگر کارفرمایان حقوق صنفی و اصول حرفه‌ای این حوزه را رعایت نکنند، پیامدهای آن مستقیماً متوجه هنرمندان خواهد بود. یکی از مهم‌ترین نتایج این وضعیت، افت محسوس کیفیت دوبله است. متأسفانه سطح کیفی این حرفه تحت تأثیر مناسبات نامناسب قرار گرفته و با سقوط قابل‌توجهی مواجه شده است. احیای کیفیت گذشته نیز کار بسیار دشوار و زمان‌بری خواهد بود و این مسئله به یکی از چالش‌های جدی صنف تبدیل شده است.
آشتیانی‌پور در پاسخ به این پرسش که انجمن برای مقابله با این وضعیت چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد، توضیح داد: انجمن تنها بخشی از این ماجراست و برای ساماندهی وضعیت موجود باید مجموعه‌ای از شرایط و تعاملات شکل بگیرد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این تعامل، دستگاه‌های نظارتی دولتی هستند که می‌توانند زمینه فعالیت حرفه‌ای و صنفی را فراهم کنند.
فعالیت شبکه‌های زیرزمینی دوبله
وی متذکر شد: در حال حاضر، نوعی شبکه زیرزمینی برای فعالیت در حوزه دوبله شکل گرفته است که با روش‌هایی نامناسب و مورد تأیید نبودن از نظر حرفه‌ای و صنفی فعالیت می‌کند. تمرکز این مجموعه‌ها بیشتر بر حجم تولید و پایین نگه داشتن هزینه‌هاست، نه کیفیت کار. در نتیجه، مؤسسات تأمین‌کننده منابع مالی نیز همین رویکرد را در اولویت قرار داده‌اند.
عضور هیئت مدیره انجمن گفت: انجمن به‌تنهایی نمی‌تواند این وضعیت را اصلاح کند. اگر نظام حاکمیتی و دستگاه‌های نظارتی به حمایت از این حوزه و ارتقای کیفیت بیان، کلام و زبان فارسی اهمیت می‌دهند، باید تعامل مستقیمی با تشکل‌های صنفی داشته باشند. از سوی دیگر، پلتفرم‌های عرضه‌کننده محصولات فرهنگی نیز به نهادهای نظارتی مانند ساترا، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صداوسیما وابسته‌اند. اگر ارتباط و تعامل مؤثری میان این نهادها و انجمن صنفی شکل بگیرد، امکان تأثیرگذاری بر وضعیت موجود فراهم خواهد شد. در غیر این صورت، هر مجموعه‌ای مسیر خود را دنبال می‌کند و انجمن نیز به دلیل درگیری با مسائل صنفی و معیشتی اعضا، امکان چندانی برای اثرگذاری نخواهد داشت. در چنین شرایطی تلاش‌های درون‌صنفی نیز عمدتاً به کوشش‌های فردی و شخصی اعضا محدود می‌شود.
شبیه‌سازی صدای هنرمندان با هوش مصنوعی غیراخلاقی است
وی درباره تاثیر هوش مصنوعی بر صنف دوبله متذکر شد: با توسعه فناوری و امکانات علمی نمی‌توان مقابله کرد؛ این یک واقعیت است که باید آن را پذیرفت اما اینکه برخی افراد از این فناوری به‌عنوان بهانه‌ای برای بازسازی صدای هنرمندان استفاده کنند، موضوع دیگری است. به اعتقاد من، این اقدام در بسیاری از موارد غیرفرهنگی، غیراخلاقی و غیرهنری است.
آشتیانی‌پور افزود: یک هنرمند تا زمانی که در قید حیات است، از مجموعه‌ای از قابلیت‌های فرهنگی، هنری و تجربه کاری برخوردار است که در اجرای او تأثیر می‌گذارد. صرفاً شبیه‌سازی صدای یک فرد به معنای بازآفرینی توانایی‌ها، دانش و تجربه هنری او نیست. در بسیاری از موارد، افرادی که از این فناوری استفاده می‌کنند، صدای خود یا یک گوینده دیگر را به صدای یکی از هنرمندان حرفه‌ای و پیشکسوت شبیه می‌کنند؛ در حالی که ممکن است از تجربه، دانش و توانایی لازم برای ارائه اثری با کیفیت مشابه برخوردار نباشند. بنابراین صرف تبدیل و شبیه‌سازی صدا نه‌تنها به ارتقای کیفیت این حرفه کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند به اعتبار و جایگاه هنری آن پیشکسوت نیز لطمه بزند.
وی تاکید کرد: نمونه‌هایی از این اتفاق وجود دارد برای مثال ممکن است یک گوینده در زمان حیات خود تحت هیچ شرایطی حاضر به اجرای برخی عبارات، کلمات یا متون نبوده باشد اما پس از درگذشت او، با استفاده از هوش مصنوعی و شبیه‌سازی صدایش، همان عبارات و کلمات را به نام او منتشر کنند. در حالی که اگر آن هنرمند زنده بود، به‌هیچ‌وجه به چنین استفاده‌ای رضایت نمی‌داد. این موارد نشان‌دهنده سوءاستفاده از فناوری و بروز رفتارهای غیراخلاقی است. یکی از عوامل گسترش این وضعیت نیز نبود نظارت و رسیدگی مؤثر از سوی دستگاه‌های مسئول است. برای مثال، ممکن است صدای یک گوینده پیشکسوت در آگهی‌های تبلیغاتی شبیه‌سازی شود و این آگهی‌ها بدون ممانعت از سوی تلویزیون پخش شوند.
این گوینده تاکید کرد: اگر قواعد و قوانین مربوط به حقوق فرهنگی و مالکیت آثار و صداها رعایت شود، بسیاری از این اتفاقات قابل پیشگیری خواهد بود. وقتی اصول اخلاقی، علمی و فرهنگی در این زمینه نادیده گرفته می‌شوند، طبیعتاً سایر معضلات نیز به دنبال آن به وجود می‌آیند.
تدوین دستورالعمل استفاده از هوش مصنوعی
وی در پاسخ به این پرسش که آیا صنف دوبله می‌تواند دستورالعملی برای استفاده از هوش مصنوعی و شبیه‌سازی صدای هنرمندان تدوین کند، توضیح داد: تردیدی وجود ندارد که هوش مصنوعی در برخی موارد می‌تواند به حرفه دوبله کمک کند و منعی نیز برای استفاده از آن وجود ندارد. هر جا که این فناوری به ارتقای سطح کیفی این حرفه کمک کند نه‌تنها مانعی در برابر آن نیستیم بلکه از آن استقبال می‌کنیم. اما درباره معضل شبیه‌سازی و کپی‌برداری از صدای افراد، جلساتی در انجمن برگزار کرده‌ایم و در حال تدوین آئین‌نامه و دستورالعمل‌هایی برای مواجهه با این موضوع هستیم. همچنین برای اعضای انجمن و فعالان این حوزه، قواعد و ضوابطی در نظر گرفته شده است که ملزم به رعایت آنها هستند.
آشتیانی پور در پایان اظهار کرد: تمام ابعاد این مسئله در حیطه اختیارات انجمن نیست. تا زمانی که اراده و اهمیت جمعی برای مواجهه با این موضوع وجود نداشته باشد و سایر نهادهای مسئول نیز در این زمینه همراهی نکنند، نمی‌توان انتظار داشت که این اتفاق به شکل شایسته‌ای مدیریت شود.
بدون دیدگاه